و « حمد » براى توصيف او به صفات كماليه است ، و « استغفار » در برابر نقصانها و تقصيرهاى بندگان است .
اين پيروزى بزرگ سبب شد كه افكار شركآلود زدوده شود ، كمال و جمال خداوند ظاهرتر گردد ، و گمكرده راهان به سوى حق بازگردند .
اين فتح عظيم سبب شد كه افراد گمان نكنند خداوند يارانش را تنها مىگذارد ( پاكى از اين نقص ) و نيز بدانند كه خداوند بر انجام وعده هايش توانا است ( موصوف بودن به اين كمال ) و نيز بندگان به نقص خود در برابر عظمت او اعتراف كنند .
بعلاوه ممكن است به هنگام پيروزى واكنشهاى نامطلوبى در انسان پيدا شود و گرفتار « غرور و خود برتربينى » گردد ، و يا در برابر دشمن دست به « انتقامجويى و تصفيه حساب شخصى » زند ، اين سه دستور به او تعليم مىدهد كه در لحظه حساس پيروزى به ياد صفات جلال و جمال خدا بيفتد ، همه چيز را از او بداند ، و در مقام استغفار برآيد تا هم غرور و غفلت او زايل گردد ، و هم از انتقامجويى بر كنار ماند .
5 - مسلم است پيغمبر اسلام ص همچون همه انبياء « معصوم » بود پس دستور به استغفار براى چيست ؟
در پاسخ اين سؤال بايد گفت اين سرمشقى است براى همه امت زيرا :
اولا : در طول اين مبارزه طولانى كه سالهاى زيادى به طول انجاميد ( حدود بيست سال ) و مسلمانان روزهاى بسيار سخت و دردناكى را طى كردند ، گاهى آن چنان حوادث پيچيده مىشد كه جانها به لب مىرسيد ، و در افكار بعضى گمانهاى بدى در مورد وعدههاى الهى پيدا مىشد ، همانگونه كه قرآن در مورد جنگ « احزاب » مىفرمايد : وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّه الظُّنُونَا
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 400
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠٠