راوى سؤال مىكند يقين چيست ؟ مىفرمايد : التوكل على اللَّه ، و التسليم للَّه ، و الرضا بقضاء اللَّه ، و التفويض الى اللَّه ! : « حقيقت يقين توكل بر خدا ، و تسليم در برابر ذات پاك او ، و رضا به قضاى الهى ، و واگذارى تمام كارهاى خويش به خداوند است » ( 1 ) .
برترى مقام يقين از مقام تقوى و ايمان و اسلام چيزى است كه در روايات ديگر نيز روى آن تاكيد شده است ( 2 ) .
در حديث ديگرى از امام صادق ع مىخوانيم :
من صحة يقين المرأ المسلم ان لا يرضى الناس بسخط اللَّه ، و لا يلومهم على ما لم يؤته اللَّه . . . ان اللَّه بعدله و قسطه جعل الروح و الراحة فى اليقين و الرضا و جعل الهم و الحزن فى الشك و السخط :
« از نشانههاى صحت يقين مردم مسلمان اين است كه مردم را با خشم الهى از خود خشنود نكند ، و آنها را بر چيزى كه خداوند به او نداده است ملامت ننمايد ( آنها را مسئول محروميت خود نشمارد ) . . . خداوند به خاطر عدل و دادش آرامش و راحت را در يقين و رضا قرار داده ، و اندوه و حزن را در شك و ناخشنودى » ! از اين تعبيرات و تعبيرات ديگر به خوبى استفاده مىشود كه وقتى انسان به مقام يقين مىرسد آرامش خاصى سراسر قلب و جان او را فرا مىگيرد .
ولى با اين حال براى يقين مراتبى است كه در آيات فوق و آيه 95 سوره واقعه ( إِنَّ هذا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ ) به آن اشاره شده است و آن سه مرحله است ( 3 ) .
1 - علم اليقين و آن اين است كه انسان از دلائل مختلف به چيزى ايمان آورد مانند كسى كه با مشاهده دود ايمان به وجود آتش پيدا مىكند .
هامش
( 1 ) « بحار الانوار » جلد 70 صفحه 138 حديث 4
( 2 ) « همان مدرك » صفحه 135 - 137
( 3 ) « بحار الانوار » جلد 70 صفحه 143 .