« جايگاه و پناهگاهش دوزخ است » ( * ( فَأُمُّه هاوِيَةٌ ) * ) .
« و تو چه دانى » هاويه « و دوزخ چيست » ؟ ! ( * ( وَما أَدْراكَ ما هِيَه ) * ) ( 1 ) .
« آتشى است سوزان » ! ( * ( نارٌ حامِيَةٌ ) * ) .
« موازين » جمع « ميزان » به معنى وسيله سنجش است ، اين واژه نخست در وزنهاى مادى به كار رفته ، سپس در موازين و مقياسهاى معنوى نيز استعمال شده است .
بعضى معتقدند كه اعمال انسان در آن روز به صورت موجودات جسمانى و قابل وزن درمىآيد ، و راستى آنها را با ترازوهاى سنجش اعمال مىسنجند .
اين احتمال نيز داده شده كه خود نامه اعمال را وزن مىكنند اگر اعمال صالحى در آن نوشته شده است سنگين است و گرنه سبك وزن ، يا بى وزن است .
ولى ظاهرا نيازى به اين توجيهات نيست ، ميزان حتما به معنى ترازوى ظاهرى كه داراى كفههاى مخصوص است نمىباشد ، بلكه به هر گونه وسيله سنجش اطلاق مىشود ، چنان كه در حديثى مىخوانيم :
ان امير المؤمنين و الأئمة من ذريته ( ع ) هم الموازين :
« امير مؤمنان و امامان از دودمانش ترازوهاى سنجشند » ( 2 ) .
و در حديثى از امام صادق ع آمده است كه وقتى از معنى « ميزان » سؤال كردند . در پاسخ فرمود : الميزان العدل ! : « ترازوى سنجش همان عدل
هامش
( 1 ) « ما هيه » در اصل « ما هى » بوده سپس « هاء سكت » به آن الحاق شده است .
( 2 ) « بحار الانوار » جلد 7 صفحه 251 .