سپس به يكى ديگر از ويژگيهاى اين مجاهدان و مركبهاى آنها اشاره كرده مىافزايد : « آن چنان بر دشمن هجوم سريع مىبرند كه به سبب آن گرد و غبار را به هر سو پخش كردند » ( * ( فَأَثَرْنَ بِه نَقْعاً ) * ) ( 1 ) .
يا اينكه بر اثر هجوم شتران حاجيان از مشعر الحرام به سوى منى ، گرد و غبار از هر سو پراكنده مىشود .
« اثرن » از ماده « اثاره » به معنى پراكندن « غبار » يا « دود » است ، و گاه به معنى « هيجان آوردن » نيز به كار رفته است ، همچنين گاه به معنى پخش شدن امواج صوت در فضا آمده .
« نقع » ( بر وزن نفع ) به معنى « غبار » است ، و اصل اين ماده به معنى فرو رفتن آب يا فرو رفتن در آب است و از آنجا كه فرو رفتن در « غبار » نيز شباهت با آن دارد ، اين كلمه ، بر آن اطلاق شده ، « نقيع » به آب راكد گفته مىشود و در آخرين ويژگى از ويژگيهاى آنها مىفرمايد : « آنها در همان بامداد در ميان دشمن ظاهر شدند » ( * ( فَوَسَطْنَ بِه جَمْعاً ) * ) ( 2 ) .
چنان هجوم آنها غافلگيرانه و برقآسا بود كه در چند لحظه صفوف
هامش
( 1 ) ضمير در « به » به « عدو » ( دويدن ) كه از جمله « * ( وَالْعادِياتِ ضَبْحاً ) * » استفاده مىشود برمىگردد ، بنا بر اين باء در آن به معنى « سببيت » است ، يعنى به سبب اين دويدن ، گرد و غبار فضا را پر مىكند ، بعضى نيز احتمال دادهاند كه به زمان يا مكانى برگردد كه اين تاخت و تاز در آن انجام مىشود ، بنا بر اين « باء » به معنى ظرفيت است ، ولى صحيح همان معنى اول مىباشد .
( 2 ) در باره مرجع ضمير « به » و معنى باء در اينجا مطلب همان است كه در آيه سابق گفته شد .