هم اسبان مجاهدان را شامل مىشود ، و هم شتران حاجيان را ، و منظور از روايت فوق اين است كه نبايد معنى آن را محدود به اسبان كرد چرا كه اين معنى همه جا صادق نيست ، مصداق واضحترش شتران حجاج است .
اين تفسير از جهاتى مناسبتر به نظر مىرسد .
سپس مىافزايد : « سوگند به آنها كه جرقههاى آتش افروختند » ( * ( فَالْمُورِياتِ قَدْحاً ) * ) .
اسبان مجاهدانى كه چنان با سرعت به سوى ميدان نبرد حركت مىكنند كه از اثر برخورد سم آنها به سنگهاى بيابان جرقهها مىپرد ، يا شترانى كه به سرعت به مواقف حج مىدوند و سنگها و ريگها از زير پاى آنها پريده و بر اثر برخورد به سنگهايى ديگر توليد جرقه مىكند .
يا طوائف و گروه هايى كه در مواقف حج براى تهيه غذا آتش مىافروزند ، يا كنايه از كسانى است كه آتش جنگ و جهاد را برمىافروزند و يا زبانهايى كه با بيان كوبنده خود آتش به دل دشمن مىزنند ، و يا منظور كسانى است كه به گفته بعضى از مفسران در انجام حاجات مردم تلاش مىكنند و مقصود خود را پيش مىبرند همانگونه كه آتش از سنگ آتشزنه بيرون مىآيد ولى اين احتمالات بسيار بعيد به نظر مىرسد و ظاهر آيه همان دو تفسير نخست است .
« موريات » جمع « موريه » از ماده « ايراء » به معنى آتش افروختن و « قدح » به معنى زدن سنگ يا چوب و يا آهن و چخماق به يكديگر براى توليد جرقه است .
سپس در سومين سوگند مىفرمايد : « قسم به آنها كه با دميدن صبح
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 243
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٤٣