تفسير : سوگند به جهادگران بيدار !
گفتيم اين سوره با سوگندهاى بيدارگرى آغاز شد ، نخست مىفرمايد :
« به اسبان دونده اى كه نفسزنان ( به سوى ميدان جهاد ) پيش رفتند سوگند » ( * ( وَالْعادِياتِ ضَبْحاً ) * ) ( 1 ) .
يا به شتران حاجيان كه از سرزمين عرفات به مشعر الحرام و از مشعر نفس زنان به سوى منى حركت مىكنند سوگند .
« عاديات » جمع « عادية » از ماده « عدو » ( بر وزن صبر ) در اصل به معنى گذشتن و جدا شدن است ، خواه قلبا بوده باشد كه آن را « عداوت » گويند و يا در حركت خارجى كه آن را « عدو » ( دويدن ) مىخوانند ، و گاه در معاملات است كه آن را « عدوان » مىنامند ، و در اينجا منظور همان دويدن با سرعت است .
« ضبح » ( بر وزن مدح ) به معنى صداى نفسهاى تند و سريع اسب است كه هنگام دويدن از او به گوش مىرسد .
همانگونه كه در بالا اشاره كرديم در تفسير اين آيه دو نظر وجود دارد :
نخست اينكه منظور سوگند به اسبهايى است كه با سرعت به سوى ميدان جهاد پيش مىروند ، و از آنجا كه جهاد امر مقدسى است اين حيوانات نيز در اين مسير مقدس آن چنان ارزش پيدا مىكنند كه شايسته است سوگند به آنها ياد شود .
هامش
( 1 ) در اينجا قاعدتا بايد گفته شود « و العاديات عدوا » ولى از آنجا كه لازمه عدو ( دويدن ) نفس زدن مىباشد به جاى آن « ضبحا » گفته شده ، بعضى نيز گفتهاند آيه جمله محذوفى دارد و در تقدير چنين است و العاديات يضبحن ضبحا .