بعضى نيز « علق » را اشاره به « نطفه نر » ( اسپر ) مىدانند كه شباهت زيادى به « زالو » دارد ، اين موجود ذره بينى در آب نطفه شناور است ، و به سوى « نطفه زن » در رحم پيش مىرود ، و به آن مىچسبد ، و از تركيب آن دو نطفه كامل انسان به وجود مىآيد .
درست است كه در آن زمان اين گونه مسائل هنوز شناخته نشده بود ، ولى قرآن مجيد از طريق اعجاز علمى پرده از روى آن برداشته است .
از ميان اين تفسيرهاى چهارگانه تفسير اول روشنتر به نظر مىرسد ، هر چند جمع ميان چهار تفسير نيز بى مانع است .
از آنچه گفتيم روشن شد كه « انسان » بر طبق يك تفسير به معنى حضرت آدم و بر طبق سه تفسير ديگر به معنى مطلق انسانها است .
بار ديگر براى تاكيد مىافزايد : « بخوان كه پروردگارت از هر كريمى كريمتر است ، و از هر بزرگوارى بزرگوارتر » ( * ( اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ ) * ) ( 1 ) .
بعضى معتقدند كه « اقرأ » دوم تاكيدى است بر « اقرأ » در آيات قبل ، و بعضى گفتهاند با آن متفاوت است ، در جمله اول منظور قرائت پيامبر ص براى خويش است و در جمله دوم قرائت براى مردم ، ولى تاكيد مناسبتر به نظر مىرسد ، زيرا دليلى بر اين تفاوت در دست نيست .
و به هر حال تعبير اين آيه در حقيقت پاسخى است به گفتار پيامبر ص در جواب جبرئيل كه گفت : من قرائت كننده نيستم ، يعنى « از بركت پروردگار فوق العاده كريم و بزرگوار تو توانايى بر قرائت و تلاوت دارى » .
هامش
( 1 ) جمله « و ربك الاكرم » جمله اسميه استينافيه مركب از « مبتدا » و « خبر » است .