مىسازد ، به گونه اى كه هيچ پستى و بلندى در آن نمىبينى « ! بعد از پايان يافتن مرحله نخستين رستاخيز يعنى ويرانى جهان ، مرحله دوم آغاز مىشود و انسانها همگى به زندگى باز مىگردند ، و در دادگاه عدل الهى حاضر مىشوند و » در آن هنگام فرمان پروردگارت فرا رسد ، و فرشتگان صف در صف حاضر شوند « ( * ( وَجاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا ) * ) .
و گرداگرد حاضران در محشر را مىگيرند و آماده اجراى فرمان حقند .
اين ترسيمى است از عظمت آن روز بزرگ و عدم توانايى انسان بر فراز چنگال عدالت .
تعبير به « جاء ربك » ( پروردگار تو مىآيد ) كنايه از فرا رسيدن فرمان خدا براى رسيدگى به حساب خلايق است .
يا اينكه منظور ظهور آيات عظمت و نشانههاى خداوند است .
و يا منظور از ظهور پروردگار ظهور معرفت او در آن روز است به گونه اى كه جاى انكار براى هيچكس باقى نمىماند ، گويى همه با چشم ، ذات بىمثالش را مشاهده مىكنند ، و به هر حال مسلم است كه آمدن خداوند به معنى حقيقى كلمه كه لازمه آن جسم بودن و انتقال در مكان است ، معنى ندارد چرا كه او از جسم و خواص جسم مبرا است ( 1 ) .
همين معنى با صراحت در حديثى از امام على بن موسى الرضا ع نقل
هامش
( 1 ) « فخر رازى » در تفسير خود مىگويد : آيه محذوفى دارد و اين محذوف ممكن است كلمه « امر » يا « قهر » يا « جلائل آيات » يا « ظهور و معرفت » بوده باشد ، مفسران ديگر هم بعضى از اين چهار واژه مخصوصا اول را به عنوان تقدير آيه ذكر كردهاند .