فجر به معنى طلوع سپيده صبح است .
و اما « ليال عشر » ( شبهاى دهگانه ) مشهور همان شبهاى دهگانه ذى الحجه است كه شاهد بزرگترين و تكاندهنده ترين اجتماعات عبادى سياسى مسلمين جهان است .
اين معنى در حديثى از « جابر بن عبد اللَّه انصارى » از پيغمبر اكرم ص نقل شده است » .
بعضى نيز آن را به ده شب آخر ماه مبارك رمضان كه شبهاى قدر در آن است تفسير كردهاند .
و بعضى آن را به شبهاى آغاز ماه محرم .
جمع ميان اين تفسيرهاى سه گانه نيز كاملا ممكن است .
در بعضى از رواياتى كه اشاره به بطون قرآن مىكند فجر به وجود حضرت مهدى ع و ليال عشر به ده امام قبل از او ، و « شفع » كه در آيه بعد مىآيد به حضرت « على » و « فاطمه زهرا » ع تفسير شده است .
به هر حال سوگند به اين شبهاى دهگانه به هر تفسيرى كه باشد دليل بر اهميت فوق العاده آنها است چرا كه هميشه سوگند به امور مهمه ياد مىكنند ( 2 ) جمع ميان معانى نيز ممكن است .
سپس سوگندها را ادامه داده مىافزايد : « قسم به زوج و فرد » ( * ( وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ ) * ) .
هامش
( 1 ) « تفسير ابو الفتوح رازى » جلد 12 صفحه 74 .
( 2 ) گرچه « ليال عشر » در اينجا به صورت « نكره » ذكر شده ، ولى با توجه به اينكه نكره در اينجا براى بيان عظمت است معنى عهدى پيدا مىكند و اشاره به آن شبهاى مخصوص است كه در بالا ذكر شد .