( قوم فرعون ) بعلاوه اقوام عرب با نام آنها آشنا بودند و از تاريخشان اجمالا با خبر .
در آيه بعد مىافزايد : « بلكه كسانى كه كافر شدند پيوسته گرفتار تكذيب و انكار حقند » ( * ( بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ ) * ) .
چنان نيست كه نشانههاى حق بر كسى مخفى و پنهان باشد ، لجاجت و عناد اجازه نمىدهد كه بعضى راه را پيدا كنند ، و در طريق حق گام بگذارند .
تعبير به « بل » كه به اصطلاح براى « اضراب » ( عدول از چيزى به چيز ديگر است ) گويى اشاره به اين است كه اين گروه مشرك از قوم فرعون و ثمود هم بدتر و لجوجترند ، دائما مشغول تكذيب و انكار قرآنند ، و از هر وسيله براى اين مقصود بهره مىگيرند .
ولى آنها بايد بدانند كه « خداوند به همه آنها احاطه دارد » و همه در چنگال قدرت او هستند ( * ( وَاللَّه مِنْ وَرائِهِمْ مُحِيطٌ ) * ) .
اگر خدا به آنها مهلت مىدهد نه به خاطر عجز و ناتوانى است ، و اگر آنها را سريعا مجازات نمىكند نه به خاطر اين است كه از قلمرو قدرتش بيرونند .
تعبير به « ورائهم » ( پشت سر آنها ) اشاره به اين است كه آنها از هر جهت در قبضه قدرت الهى هستند ، و خداوند از تمام جهات به آنها احاطه دارد ، بنا بر اين ممكن نيست از چنگال عدالت و كيفر او فرار كنند .
اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور احاطه علمى خداوند به اعمال آنها در جميع جهات است به گونه اى كه هيچ گفتار و كردار و نيات آنها از وى مخفى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 352
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٥٢