زمين ظاهر مىشوند « ! بعضى از مفسران گفتهاند علاوه بر انسانها ، معادن و گنجهاى نهفته درون زمين نيز همگى بيرون مىريزد .
اين احتمال نيز در تفسير آيه وجود دارد كه مواد مذاب درون زمين با زلزلههاى هولناك و وحشتناك به كلى بيرون مىريزد ، و همه پستيها را پر مىكنند و سپس درون زمين خالى و آرام مىگردد .
جمع ميان اين معانى نيز بىمانع است .
باز به دنبال اين سخن مىافزايد : « زمين تسليم فرمان پروردگارش شود و شايسته است كه تسليم باشد » ( * ( وَأَذِنَتْ لِرَبِّها وَحُقَّتْ ) * ) .
اين حوادث عظيم كه با تسليم كامل همه موجودات توأم است ، از يك سو بيانگر فناى اين دنيا است ، فناى زمين و آسمان و انسانها و گنجها و گنجينهها ، و از سوى ديگر دليل بر ايجاد نقطه عطفى است در جهان آفرينش ، و مرحله نوين و تازه هستى .
و از سوى سومى نشانه قدرت خداوند بزرگ است ، بر همه چيز مخصوصا بر مساله معاد و رستاخيز .
آرى هنگامى كه اين حوادث واقع شود ، انسان ، نتيجه اعمال نيك و بد خود را مىبيند ( و اين جمله اى است كه در تقدير است ) .
سپس انسانها را مخاطب ساخته و سرنوشت آنها را در مسيرى كه در پيش دارند براى آنها روشن مىكند ، مىفرمايد : « اى انسان تو با تلاش و رنج و زحمت به سوى پروردگارت پيش مىروى ، و سرانجام او را ملاقات خواهى كرد » ( * ( يا أَيُّهَا الإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيه ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 299
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٩٩