كيل و وزن سخن مىگويد ، ولى بدون شك مفهوم آيه وسيع است و هر گونه كمفروشى را هر چند در معدودات ( چيزهايى را كه با عدد مىفروشند ) نيز شامل مىشود .
بلكه بعيد نيست با استفاده از الغاى خصوصيت ، كم گذاردن در خدمات را نيز فرا گيرد ، فى المثل اگر كارگر و كارمندى چيزى از وقت خود بدزدد در رديف « مطففين » و كمفروشانى است كه آيات اين سوره سخت آنها را نكوهش كرده است .
بعضى مىخواهند براى آيه توسعه بيشترى قائل شوند و هر گونه تجاوز از حدود الهى و كم و كسر گذاشتن در روابط اجتماعى و اخلاقى را مشمول آن بدانند ، گرچه استفاده اين معنى از الفاظ آيه روشن نيست ، ولى بىتناسب هم نمىباشد .
و لذا از « عبد اللَّه بن مسعود » صحابى معروف نقل شده كه گفت : « نماز نيز قابل پيمانه است ! كسى كه كيل آن را به طور كامل ادا كند خداوند پاداش او را كامل مىدهد ، و هر كس از آن كم بگذارد درباره او همان جارى مىشود كه خداوند درباره » مطففين ( كمفروشان ) فرموده ( 1 ) .
سپس آنها را با اين جمله استفهام توبيخى مورد تهديد قرار مىدهد : « آيا آنها باور ندارند كه برانگيخته مىشوند » ؟ ! ( * ( أَ لا يَظُنُّ أُولئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ ) * ) .
« در روزى بزرگ » ( * ( لِيَوْمٍ عَظِيمٍ ) * ) .
روزى كه عذاب و حساب و خبر او و هول و وحشتش همه عظيم است .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 452 .