و ديگر اينكه : قيام تو بيانگر نزديك شدن روز قيامت است ، همانگونه كه در حديثى از پيغمبر اكرم ص نقل شده كه دو انگشت مباركش را كنار هم گرفت و فرمود : « بعثت انا و الساعة كهاتين » : « قيام من و قيام قيامت همانند اين دو است » ! ( 1 ) .
ولى تفسير اول از همه مناسبتر است .
سپس مىافزايد : « منتهاى قيامت به سوى پروردگار تو است » ( * ( إِلى رَبِّكَ مُنْتَهاها ) * ) .
تنها او است كه مىداند قيامت كسى بر پا مىشود ، هيچ شخص ديگرى از آن آگاه نيست ، و هر گونه تلاش و كوشش براى آگاهى از زمان قيام قيامت بىفايده است .
اين همان مطلبى است كه در آيه 34 سوره لقمان نيز آمده است : إِنَّ اللَّه عِنْدَه عِلْمُ السَّاعَةِ : « علم زمان وقوع قيامت تنها نزد خدا است » و در آيه 187 سوره اعراف مىفرمايد : قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي : « بگو علم آن فقط نزد پروردگار من است .
بعضى گفتهاند منظور از جمله بالا اين است كه تحقق و انجام قيامت به دست خدا است ، و در حقيقت به منزله بيان علتى است براى آنچه در آيه قبل آمده است .
جمع ميان اين دو تفسير نيز مانعى ندارد .
هامش
( 1 ) تفسير « فخر رازى » جلد 29 صفحه 29 - اين مطلب در تفسير « مجمع البيان » و « قرطبى » و « فى ظلال » و تفاسير ديگر ، ذيل آيه 18 سوره محمد نيز آمده است .