ماه و خورشيد و همچنين لرزه هايى كه بر اثر فشار مواد مذاب درونى ، آن را بوسيله شبكه نيرومندى از كوهها كه سرتاسر روى زمين را فرا گرفته آرام كرد ، و لذا مىفرمايد : « و كوهها را در زمين ثابت و محكم ساخت » ( * ( وَالْجِبالَ أَرْساها ) * ) ( 1 ) .
درباره نقش مهم كوهها در زندگى انسانها و آرامش زمين بحث مشروحى ذيل آيه 3 سوره رعد ( جلد 10 صفحه 114 ) داشتهايم .
و در پايان مىفرمايد همه اينها را براى اين انجام داد تا وسيله تمتع و حيات شما و چهارپايانتان باشد ( * ( مَتاعاً لَكُمْ وَلأَنْعامِكُمْ ) * ) .
آرى آسمان را برافراشت .
و نظام نور و ظلمت را برقرار ساخت .
زمين را گسترش داد .
و آب و گياه از آن خارج نمود .
كوهها را مراقب حفظ زمين نمود .
و همه وسائل زندگى انسان را فراهم ساخت .
و همه را از بهر او ، سرگشته و فرمانبردار كرد .
تا از مواهب حيات بهره گيرد و به غفلت نخورد ، و بپاس اين همه فرمانبرداران كه براى او آفريده است ، فرمان الهى برد .
اينها از يك سو نشانههاى قدرت او بر مساله معاد است و از سوى ديگر دلائل عظمت و نشانههاى وجود او در مسير توحيد و معرفت است .
هامش
( 1 ) « ارسى » از ماده « رسو » ( بر وزن رسم ) به معنى ثابت بودن است ، و « ارسى » معنى متعدى آن را مىرساند ، يعنى كوهها را ثابت و پا بر جا نمود .