و
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
در باره اولى نازل شده
ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ . إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
جز آنها كه ايمان و عمل صالح دارند امير المؤمنين عليه السّلام
فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ
يعنى در پاداشى كه به آنها داده مىشود منتى گذارده نخواهد شد .
سپس خطاب به پيامبر مىكند :
فَما يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ
آنگاه ميگويد بامير المؤمنين
أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمِينَ
.
كنز جامع الفوائد : ابن دراج گفت از حضرت صادق شنيدم مىفرمود :
وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ
تين حضرت امام حسن و زيتون حضرت حسين عليهما السلام است .
كنز : ربيع شامى از حضرت صادق نقل كرد در باره آيه
وَ التِّينِ وَ الزَّيْتُونِ ، وَ طُورِ سِينِينَ
.
فرمود تين و زيتون امام حسن و امام حسين و طور سينين علي بن ابى طالب است پرسيدم :
فَما يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ
فرمود دين در آيه ولايت علي بن ابى طالب است .
كنز : محمّد بن فضيل از حضرت رضا تفسير همين سوره را مىپرسيد تا ميرسد به :
وَ هذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ
ميفرمايد پيامبر اكرم است كه وقتى مردم از او اطاعت كنند در امانند گفتم تفسير
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
فرمود او ابو فصيل ( ابا بكر ) است چون خدا پيمان از او گرفت بخدائى خود و نبوت حضرت محمّد و ولايت اوصياء اقرار كرد مگر توجه نمىكنى كه در آيه بعد مىفرمايد :
ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ
.
سپس او را انداختيم به پستترين جاها موقعى كه پيمان را شكست و نسبت به محمّد و آل او آن اعمال را انجام داد .
عرضكردم معنى
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
فرمود به خدا قسم منظور امير المؤمنين عليه السّلام و شيعه او است :
فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ
عرض كردم
فَما