داشته باشيم كه اگر امروز هم قومى فاسد و مفسد و فرزندانشان « فاجر » و « كفار » بودند بايد منتظر عذاب الهى باشند ، چرا كه در اين امور تبعيضى وجود ندارد و اين يك سنت الهى است .
تعبير به « * ( يُضِلُّوا عِبادَكَ ) * » ( بندگانت را گمراه مىكنند ) ممكن است اشاره به گروه اندك مؤمنانى باشد كه در اين مدت طولانى به نوح ايمان آوردند ، و نيز ممكن است اشاره به تودههاى مستضعف مردم باشد كه بر اثر فشار رهبران گمراه از آئين آنها پيروى مىكنند .
در پايان ، نوح براى خودش و كسانى كه به او ايمان آورده بودند چنين دعا مىكنند : « پروردگارا ! مرا بيامرز ، و همچنين پدر و مادرم ، و تمام كسانى را كه با ايمان وارد خانه من شدند ، و براى تمام مؤمنين و مؤمنات ، و ظالمان را جز هلاكت ميفزا » ( * ( رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ وَلا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَباراً ) * ) ( 1 ) .
اين طلب آمرزش براى اين است كه نوح مىخواهد بگويد گرچه من صدها سال تبليغ مستمر داشتم ، و هر گونه زجر و شكنجه را در اين راه تحمل كردم ، اما چون ممكن است ترك اولايى در اين مدت از من سر زده باشد من از آن هم تقاضاى عفو مىكنم ، و هرگز خود را در پيشگاه مقدست تبرئه نمىنمايم .
و چنين است حال « اولياء اللَّه » كه بعد از آن همه زحمت و تلاش در راه خدا باز هم خويش را مقصر مىدانند و هرگز گرفتار غرور و خود بزرگبينى نمىشوند
هامش
( 1 ) « تبار » به معنى « هلاكت » است و به معنى « زيان و خسارت » نيز تفسير شده است .