نسل آينده آنان نيز فاسد و مفسد است ؟ ! بعضى گفتهاند اين از طريق آگاهى بر غيب بود كه خدا به او داد ، اين احتمال نيز داده شده كه نوح اين مطلب را از وحى الهى استفاده كرد آنجا كه مىفرمايد : وَأُوحِيَ إِلى نُوحٍ أَنَّه لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ :
« به نوح وحى فرستاده شد كه از قوم تو احدى جز آنان كه ايمان آوردهاند ايمان نخواهد آورد » « سوره هود - آيه 36 ( 1 ) .
ولى اين احتمال نيز قابل قبول است كه « نوح » از روى مجراى طبيعى و محاسبات معمولى به اين حقيقت رسيده بود ، زيرا قومى كه نهصد و پنجاه سال با مؤثرترين بيانات تبليغ شوند و ايمان نياورند اميدى به هدايتشان نيست ، و چون اين گروه كافر اكثريت قاطع را در اجتماع داشتند و همه امكانات در اختيار آنها بود طبعا براى اغواى ديگران كوشش مىكردند ، و نسلهاى آينده چنين قومى قطعا فاسد بوده جمع ميان اين احتمالات سه گانه نيز ممكن است .
« فاجر » به معنى كسى كه گناه زشت و شنيعى مرتكب مىشود ، و « كفار » مبالغه در « كفر » است ، بنا بر اين تفاوت ميان اين دو واژه اين است كه يكى مربوط به جنبههاى عملى است و ديگرى اعتقادى .
از مجموع اين آيات به خوبى استفاده مىشود كه عذابهاى الهى بر اساس « حكمت » است ، جمعيتى كه فاسد و مفسد باشند و نسلهاى آينده آنها نيز در خطر فساد و گمراهى قرار گيرند در حكمت خداوند حق حيات ندارند ، طوفان يا صاعقه يا زمين لرزه ، يا بلاى ديگرى ، نازل مىشود و آنها را از صفحه زمين بر مىاندازد ، همانگونه كه طوفان نوح زمين را از لوث وجود آن قوم شرور شستشو داد .
و با توجه به اينكه اين قانون الهى مخصوص زمان و مكانى نيست ، بايد توجه
هامش
( 1 ) به اين معنى در روايات متعددى نيز اشاره شده است ( به تفسير نور الثقلين جلد 5 صفحه 428 مراجعه شود ) .