مخصوصا روى پنج بت تاكيد كردند ، و گفتند : « بتهاى » « ود » و « سواع » و « يغوث » و « يعوق » و « نسر » را هرگز رها نكنيد ، و دست از دامنشان نكشيد « ! ( * ( وَلا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلا سُواعاً وَلا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْراً ) * ) .
از قرائن چنين استفاده مىشود كه اين پنج بت امتيازات ويژه اى داشتند ، و مورد توجه خاص آن قوم گمراه بودند ، به همين دليل رهبران فرصت طلب آنان نيز روى عبادت آنها تكيه مىكردند .
در اينكه اين پنج بت از كجا پيدا شدند ؟ روايات گوناگونى وجود دارد :
1 - بعضى گفتهاند اينها نام پنج مرد صالح است كه قبل از نوح مىزيستند ، هنگامى كه از دنيا رفتند مجسمههاى آنان را به عنوان يادگار به تحريك ابليس ساختند و گرامى داشتند ، و تدريجا به صورت بت پرستى در آمد .
2 - بعضى گفتهاند اينها نامهاى پنج فرزند آدم است كه هر كدام از دنيا مىرفت مجسمه او را براى ياد بود مىساختند ، ولى مدتى بعد اين مسائل فراموش شد و در عصر نوح موج پرستش آنها بالا گرفت .
3 - بعضى ديگر معتقدند كه اينها نام بتهايى است كه در عصر خود نوح ساخته شد ، و اين به خاطر آن بود كه نوح مردم را از طواف قبر آدم جلوگيرى مىكرد ، گروهى به تحريك ابليس بجاى آن مجسمه هايى ساختند و به پرستش آنها مشغول شدند ( 1 ) .
اتفاقا اين بتهاى پنجگانه به عرب جاهلى منتقل شد ، و هر قبيله اى يكى از اين بتها را براى خود برگزيدند ، البته بسيار بعيد است كه خود آن بتها منتقل شده باشد ، بلكه ظاهر اين است كه نام آنها منتقل شد و بتهايى به اين نامها ساختند ، ولى بعضى از مفسران از ابن عباس نقل كردهاند كه اين بتهاى پنجگانه
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » تفسير على بن ابراهيم ، « تفسير ابو الفتوح رازى » و تفسيرهاى ديگر ( ذيل آيات مورد بحث ) .