نه اجازه سخن گفتن دارند ، و نه عذر خواهى و دفاع از خويشتن ، چرا كه همه حقايق در آنجا روشن است ، و چيزى براى گفتن ندارند ، آرى اين زبان پشت هم انداز كه در دنيا از آزادى خود سوء استفاده كرده ، به تكذيب انبياء ، و استهزاء اولياء ، و باطل كردن حق ، و حق جلوه دادن باطل ، مىپرداخت در آنجا بايد به كيفر آن اعمال قفل شود ، و از كار بيفتد ، كه اين خود عذاب و شكنجه دردناكى است كه در چنان صحنه اى انسان قدرت بر دفاع از خويش ، و يا عذرخواهى نداشته باشد .
در حديثى از امام صادق ع آمده است كه « خداوند برتر و عادلتر و بزرگتر از آن است كه بنده اش عذر موجهى داشته باشد و به او اجازه عذرخواهى ندهد ، بلكه آنها در حقيقت هيچ عذر موجهى ندارند كه مطرح كنند » ( 1 ) .
البته از بعضى از آيات قرآن استفاده مىشود كه در قيامت مجرمان گاهى سخن مىگويند ، اين بخاطر آن است كه همان گونه كه قبلا هم اشاره كردهايم - در قيامت مواقف زيادى است ، در بعضى از مواقف زبان از كار مىافتد و نوبت به گواهى اعضاء مىرسد ، و در بعضى ديگر زبان گشوده مىشود ، و مطالبى را بازگو مىكند كه نشانه حسرت و اندوه شديد و سرگردانى و بدبختى آنها است .
باز در پايان اين مقطع مىگويد : « واى در آن روز بر تكذيب كنندگان » ( * ( وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ ) * ) .
در مقطع ديگر روى سخن را به مجرمان كرده ، به عنوان حكايت از صحنه آن روز ، مىگويد : « امروز همان روز جدايى است كه همه شما و پيشينيان را
هامش
( 1 ) « نور الثقلين » جلد 5 صفحه 49 .