اقوامى همچون قوم « عاد » و « ثمود » و قوم « نوح » و قوم « لوط » و قوم « فرعون » كه گروهى با طوفان ، و جمعى با صاعقه ، و عده اى با تندباد ، و قومى با زلزله و سنگهاى آسمانى به كيفر اعمالشان مجازات و نابود شدند .
« سپس ما اقوام آخرين را كه اعمال مشابهى دارند به دنبال آنها مىفرستيم ( * ( ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الآخِرِينَ ) * ) .
چرا كه اين يك سنت مستمر است و تبعيض و استثنا برنمىدارد ، مگر ممكن است گروهى را به جرمى مجازات كند و همان جرم را براى ديگران بپسندد ؟ ! و لذا در آيه بعد مىافزايد : « اين گونه ما با گنهكاران رفتار مىكنيم » ( * ( كَذلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ ) * ) .
اين آيه در حقيقت به منزله بيان دليل بر هلاكت « اقوام اولين » و به دنبال آنها هلاكت « اقوام آخرين » است ، چرا كه عذابهاى الهى نه جنبه انتقامجويى دارد ، و نه تصفيه حساب شخصى است ، بلكه تابع اصل استحقاق و مقتضاى حكمت است .
بعضى گفتهاند : منظور از « اولين » اقوامى هستند كه در گذشته دور بودند ، مانند قوم نوح و عاد و ثمود ، و « آخرين » اقوامى مىباشند كه بعد از آنها آمدند ، مانند قوم لوط و قوم فرعون ، ولى با توجه به اينكه « نتبعهم » به صورت « فعل مضارع » آمده در حالى كه « * ( أَ لَمْ نُهْلِكِ ) * » معنى ماضى دارد روشن مىشود كه « اولين » تمام اقوام پيشين را مىگيرد كه به عذاب الهى هلاك شدند ، و « آخرين » كفارى را شامل است كه در عصر پيامبر ص بودند ، يا بعد از آن پا به عرصه وجود مىگذارند و آلوده جرم و گناه و ظلم و فساد مىشوند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 407
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠٧