از ابن عباس نيز نقل شده كه منظور « به هم پيچيدن شدت امر آخرت به امر دنيا » است .
بعضى نيز گفتهاند : منظور به هم پيچيدن شدائد مرگ با شدائد قيامت است .
ظاهر اين است كه همه اينها به همان معنى كه از امام باقر ع نقل شده باز مىگردد .
اين تفسير از اينجا گرفته شده كه يكى از معانى « ساق » در لغت عرب ، حادثه شديد و مصيبت و بلاى عظيم است .
و بعضى نيز گفتهاند : منظور به هم پيچيدن ساق پاها در كفن است .
البته اين تفسيرها تضادى با هم ندارند ، و مىتواند همه آنها در معنى آيه جمع باشد .
و در آخرين آيه مورد بحث مىفرمايد : « مسير همه خلايق در آن روز به سوى دادگاه پروردگار تو است » ( * ( إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ ) * ) .
آرى همه به سوى او بازمىگردند و در دادگاه عدل او حاضر مىشوند و تمام خطوط به او منتهى خواهد گشت .
اين آيه هم تاكيدى بر مساله معاد و رستاخيز عمومى بندگان است ، و هم مىتواند اشاره اى به جهتگيرى حركت تكاملى خلايق به سوى ذات پاك او كه ذاتى است بىنهايت از هر جهت ، بوده باشد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 310
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٠