بنا بر اين دليلى بر نفى مكى بودن اين آيه وجود ندارد ، به خصوص اينكه هماهنگى و ارتباط كاملى با آيات قبل دارد كه نشانههاى مكى بودن در آنها كاملا نمايان است ( دقت كنيد ) .
سپس به دنبال اين گفتگوها كه در باره چگونگى بهره گيرى مؤمنان و كافران بيمار دل از سخنان الهى بود مىافزايد : « اين گونه خداوند هر كس را بخواهد گمراه مىسازد ، و هر كس را بخواهد هدايت مىكند » .
( * ( كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّه مَنْ يَشاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشاءُ ) * ) .
جملههاى گذشته به خوبى نشان مىدهد كه اين مشيت و اراده الهى در باره هدايت بعضى ، و گمراهى بعضى ديگر ، بىحساب نيست ، آنها كه معاند و لجوج و بيمار دلند استحقاقى جز اين ندارند ، و آنها كه در برابر فرمان خدا تسليم و مؤمنند مستحق چنين هدايت هستند .
و در پايان آيه مىفرمايد : « به هر حال ، لشكريان پروردگارت را جز او نمىداند ، و اين جز هشدار و تذكرى براى انسانها نيست » ! ( * ( وَما يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ وَما هِيَ إِلَّا ذِكْرى لِلْبَشَرِ ) * ) .
بنا بر اين اگر سخن از نوزده نفر از خازنان دوزخ به ميان آمده مفهومش اين نيست كه لشكريان خداوند محدود به اينها هستند ، بلكه لشكريان پروردگار آن قدر زيادند كه به تعبير بعضى از روايات تمام زمين و آسمان را پر كردهاند ، حتى « جاى پايى در تمام عالم هستى نيست مگر اينكه در آنجا فرشته اى به تسبيح خدا مشغول است » ! .
در اينكه ضمير « هى » در جمله و ما * ( هِيَ إِلَّا ذِكْرى لِلْبَشَرِ ) * ( و اين جز تذكرى براى انسانها نيست ) به چه چيز برمىگردد مفسران احتمالات متعددى دادهاند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 242
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٤٢