به آزمون كفار و مشركان تكيه كرده ، مىگويد : « و هدف اين بود كه اهل كتاب ، و مؤمنان ، در حقانيت قرآن ترديد به خود راه ندهند ، و آنها كه در قلوبشان بيمارى است و كافران بگويند : خدا از اين توصيف چه اراده كرده است و چه منظورى دارد » ؟ ! ( * ( وَلا يَرْتابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَالْمُؤْمِنُونَ وَلِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْكافِرُونَ ما ذا أَرادَ اللَّه بِهذا مَثَلًا ) * ) ( 1 ) .
در اينكه منظور از « * ( الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ) * » ( آنها كه در دلهايشان بيمارى است ) چه اشخاصى هستند ؟ جمعى گفتهاند منظور « منافقان » است ، چرا كه در آيات قرآن اين تعبير در باره آنها آمده است ، چنان كه در آيه 10 سوره بقره كه به قرينه آيات قبل و بعد در مورد منافقان سخن مىگويد ، مىخوانيم :
فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّه مَرَضاً : « در دلهاى آنها يك نوع بيمارى است و خداوند بر بيمارى آنها مىافزايد » و اين را دليل بر مدنى بودن آيه فوق گرفتهاند زيرا گروه منافقان به هنگام قدرت اسلام در مدينه پيدا شدند نه در مكه .
ولى بررسى موارد ذكر اين تعبير در آيات قرآن ، نشان مىدهد كه اين تعبير منحصر به منافقان نيست ، بلكه به تمام كفارى كه حالت عناد و لجاج و دشمنى نسبت به آيات حق داشتند اطلاق شده است ، حتى گاهى عطف بر منافقان شده كه ممكن است دليل بر دوگانگى آنها باشد ، مثلا در آيه 49 سوره انفال مىخوانيم :
إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هؤُلاءِ دِينُهُمْ :
« هنگامى كه منافقان و آنها كه در دلهايشان بيمارى بود مىگفتند اين گروه ( مسلمانان ) را دينشان مغرور ساخته » ، و همچنين آيات ديگر .
هامش
( 1 ) بايد توجه داشت كه « لام » در « ليستيقن » « لام علت » است ، و در « ليقول » « لام غايت » و شايد به همين دليل تكرار شده در حالى كه اگر به يك معنى بود تكرار آن ضرورتى نداشت ، و به تعبير ديگر يقين پيدا كردن مؤمنان خواست خدا و فرمان او است ولى سخنان كفر آميز كافران خواست و فرمان او نيست ، بلكه عاقبت اين كار بود .