محتواى سوره « مدثر »
شكى نيست كه اين سوره از سورهايى است كه در مكه نازل شده ، اما در اين مساله گفتگو است كه آيا اولين سوره اى است كه بر پيامبر ص نازل شد ، و يا بعد از سوره « اقرأ » نازل گرديده است ؟
ولى دقت در محتواى سوره « اقرأ » و سوره « مدثر » نشان مىدهد كه « اقرأ » در آغاز دعوت بوده ، و سوره « مدثر » مربوط به زمانى است كه پيامبر ص مامور به دعوت آشكار شد ، و دوران دعوت پنهانى پايان گرفت ، لذا بعضى گفتهاند سوره « اقرأ » اولين سوره اى است كه در آغاز بعثت نازل شده ، و سوره « مدثر » نخستين سوره بعد از دعوت آشكار است ، و اين جمع خوبى به نظر مىرسد .
به هر حال طبيعت سورههاى مكى كه دعوت به مبدأ و معاد و مبارزه با شرك ، و انذار و تهديد مخالفان به عذاب الهى است در اين سوره كاملا منعكس است .
بحثهاى اين سوره رويهمرفته بر هفت محور دور مىزند :
1 - دعوت پيامبر ص به قيام و انذار و ابلاغ آشكار و صبر و استقامت در اين طريق ، و تحصيل آمادگيهاى لازم براى اين كار .
2 - اشاره به رستاخيز ، و صفات دوزخيان ، همانها كه به مقابله با قرآن برخاسته ، و به استهزاى حق پرداختند .
3 - قسمتى از ويژگيهاى دوزخ توأم با انذار كافران .
4 - تاكيد بر امر رستاخيز از طريق سوگندهاى مكرر .
5 - ارتباط سرنوشت هر انسانى با اعمال او ، و نفى هر گونه افكار غير منطقى در اين زمينه .