روشن است كه ذكر بيمارى ، و مسافرتهاى ضرورى ، و جهاد فى سبيل اللَّه ، به عنوان سه مثال براى عذرهاى موجه است ، ولى منحصر به اينها نيست ، منظور اين است چون خداوند مىداند شما گرفتار مشكلات مختلف زندگى در روز خواهيد شد ، و اين مانع تداوم آن برنامه سنگين است ، به شما تخفيف داده است .
اكنون اين سؤال مطرح مىشود كه آيا اين حكم آنچه را كه در آغاز سوره آمده است نسخ مىكند ؟ يا به صورت استثنايى براى آن است ؟ ظاهر آيات نسخ حكم سابق مىباشد ، در حقيقت لازم بود اين برنامه مدتى اجرا بشود و اجرا شد ، و منظور از اين حكم كه جنبه موقت و فوق العاده داشت حاصل گرديد ، و بعد از پايان اين مدت به صورت خفيفترى باقى ماند ، زيرا ظاهر آيه اين است كه به خاطر وجود معذورين اين حكم در باره همه تخفيف داده شده ، نه فقط در باره گروه معذوران ، و به اين ترتيب نمىتواند استثنا باشد بلكه بايد نسخ باشد ( دقت كنيد ) در اينجا سؤال ديگرى پيش مىآيد كه : آيا تلاوت مقدار ممكن از قرآن كه در اين آيه دو بار به آن امر شده ، واجب است ، يا جنبه مستحبّ دارد ؟
بعضى گفتهاند : مسلما مستحبّ است ، و بعضى احتمال وجوب دادهاند ، چرا كه تلاوت قرآن موجب آگاهى بر دلائل توحيد ، و ارسال رسل ، و اعجاز اين كتاب آسمانى ، و فراگيرى ساير واجبات دين مىگردد ، بنا بر اين تلاوت قرآن مقدمه واجب است و واجب مىباشد .
ولى بايد توجه داشت كه در اين صورت لازم نيست قرآن را شبانه بخوانند ، و يا در اثناء نماز شب ، بلكه بر هر مكلفى واجب است كه به مقدار لازم براى تعليم و تربيت ، و آگاهى بر اصول و فروع اسلام ، و همچنين حفظ قرآن و رساندن آن به نسلهاى آينده تلاوت كند بدون اينكه وقت و زمان خاصى در آن
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 195
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٥