إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَه وَثُلُثَه .
ضمنا از همين آيه آخر سوره به خوبى استفاده مىشود كه پيامبر ص در اين قيام شبانه ، تنها نبود ، بلكه گروهى از مؤمنان نيز در اين برنامه خودسازى و تربيتى و آمادگى ، همگام و همراه پيامبر ص بودند ، و او را به عنوان اسوه و الگويى در اين راه پذيرفته بودند .
بعضى از مفسران گفتهاند كه منظور از جمله * ( قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا ) * اين است كه تمام شبها را جز بعضى از شبها به پا خيز ، و به اين ترتيب استثناء در اجزاء شب نيست ، بلكه در افراد شبها است ، ولى اين تفسير با توجه به مفرد بودن « ليل » و تعبير به نصف و كمتر از آن ، درست به نظر نمىرسد .
سپس « هدف نهايى » اين دستور سخت و مهم را چنين بيان مىكند : « ما به زودى سخنى سنگين را به تو القا خواهيم كرد » ( * ( إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا ) * ) گرچه مفسران در تفسير « قول ثقيل » هر كدام بيانى دارند كه ناظر به يكى از ابعاد مساله است ، ولى چنين به نظر مىرسد كه سنگين بودن اين قول كه منظور از آن بدون شك قرآن مجيد است ، از جهات و ابعاد مختلف است .
سنگين از نظر محتوا ، و مفهوم آيات ! سنگين از نظر تحمل آن بر قلوب و دلها ، تا آنجا كه خود قرآن مىگويد :
لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَه خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّه :
« اگر اين قرآن را بر كوهها نازل مىكرديم آن را خاشع و از هم شكافته مىديدى » ! ( حشر 21 ) .
سنگين از نظر وعدهها ، و وعيدها ، و بيان مسئوليتها .
سنگين از نظر تبليغ ، و مشكلات راه دعوت .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 168
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٦٨