محتواى سوره « مزمل »
لحن آيات سوره به خوبى نشان مىدهد كه با سورههاى « مكى » هماهنگ است ، و به اين ترتيب احتمال نزول آن در « مدينه » ، چنان كه بعضى گفتهاند ، بعيد به نظر مىرسد ، ولى تفاوت لحن آغاز و انجام آيه نشان مىدهد كه در ميان اين آيات فاصله زمانى قابل ملاحظه اى بوده است كه بعضى از مفسران آن را « هشت ماه » و بعضى « يك سال » و بعضى حتى « ده سال » نوشتهاند ( 1 ) .
بسيارى از آيات اين سوره نشان مىدهد هنگامى نازل شده كه پيامبر ص دعوت علنى خود را شروع كرده بود ، و مخالفان در برابر او به مخالفت و تكذيب برخاسته بودند ، و پيامبر ص دستور پيدا مىكند در اين مرحله با آنها مدارا نمايد .
لذا اين احتمال كه تمام سوره در آغاز دعوت پيامبر ص نازل شده باشد بسيار بعيد به نظر مىرسد ، ممكن است آيات نخستين آن چنين باشد ، ولى مسلما همه آيات آن چنين نيست ، چرا كه تعبيراتش نشانه گسترش اسلام ، لا اقل در سطح مكه ، و قيام مخالفين به مخالفت و مبارزه است ، و مىدانيم چنين چيزى در سه سال آغاز دعوت وجود نداشت .
شان نزولى كه براى سوره يا قسمتى از آيات آن در روايات آمده نيز
هامش
( 1 ) به تفسير « در المنثور » جلد 6 صفحه 276 و « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 377 مراجعه شود .