تا اينجا سه ركن اساسى از اركان اين تجارت بزرگ و بىنظير مشخص شد : « خريدار » خدا است ، و « فروشنده » انسانهاى با ايمان ، « و متاع » جانها و اموالشان ، اكنون نوبت به ركن چهارم مىرسد كه بهاى اين معامله عظيم است .
مىفرمايد : « هر گاه چنين كنيد خداوند گناهانتان را مىبخشد و شما را در باغهايى از بهشت كه نهرها از زير درختانش جارى است و در مسكنهاى پاكيزه در بهشت جاويدان جاى مىدهد ، و اين پيروزى عظيمى است » ( * ( يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَيُدْخِلْكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ وَمَساكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ) * ) ( 1 ) .
در مرحله پاداش اخروى نخست به سراغ آمرزش گناهان مىرود چرا كه بيشترين ناراحتى فكر انسان از گناهان او است ، وقتى آمرزش و غفران مسلم شد غصه اى ندارد ، اين تعبير نشان مىدهد كه نخستين هديه الهى به شهيدان راهش اين است كه تمام گناهانشان را مىبخشد .
اما آيا اين تنها ناظر به « حق اللَّه » است ، و يا « حق الناس » را نيز شامل مىشود ؟ مطلق بودن آيه دليل بر عموميت است ، ولى با توجه به اينكه خداوند حق الناس را به خود آنها واگذار كرده بعضى در عموميت آيه ترديد كردهاند .
به اين ترتيب در آيات فوق دو شاخه از ايمان ( ايمان به خدا و رسول ) و دو شاخه از جهاد ( جهاد با مال و جان ) و دو شاخه از پاداشهاى اخروى
هامش
( 1 ) جمله * ( يَغْفِرْ لَكُمْ . . . ) * به منزله « جزاء » براى « شرط » محذوفى است كه از آيه سابق استفاده مىشود ، و در تقدير چنين است « ان تؤمنوا باللَّه و رسوله و تجاهدوا فى سبيله . . . * ( يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ . . . ) * » اين احتمال نيز داده شده كه جواب « امر » باشد ، همان امرى كه از جمله خبريه « تؤمنون » و « تجاهدون » استفاده مىشود .