توام بودن دعوت پيامبر اسلام ص با « بينات » و دلائل روشن و معجزات ، چگونه به مقابله و انكار برخاستند ، در آيات مورد بحث عاقبت كار اين افراد ، و سرنوشت آنها را تشريح مىكند .
نخست مىفرمايد : « چه كسى ظالمتر است از آن كس كه بر خدا دروغ بندد در حالى كه دعوت به سوى اسلام مىشود » ( * ( وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّه الْكَذِبَ وَهُوَ يُدْعى إِلَى الإِسْلامِ ) * ) .
آرى چنين كسى كه دعوت پيامبر الهى را دروغ ، و معجزه او را سحر ، آئين او را باطل ، مىشمرد ستمكارترين مردم است ، چرا كه راه هدايت و نجات را به روى خود و ساير بندگان خدا مىبندد ، و آنها را از اين سرچشمه فيض الهى كه ضامن سعادت ابدى آنها است محروم مىسازد .
و در پايان آيه مىافزايد : « خداوند قوم ستمگر را هدايت نمىكند » ( * ( وَاللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ) * ) .
كار خدا هدايت است ، و ذات پاكش نور و روشنايى معنوى است « اللَّه نُورُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ » ولى هدايت زمينه مىخواهد ، و اين زمينه در كسانى كه دشمن حقيقتاند وجود ندارد .
اين آيه بار ديگر تاكيدى است بر اين حقيقت كه هدايت و ضلالت هر چند از ناحيه خدا است ولى مقدمات آن از ناحيه خود انسان شروع مىشود ، و به همين دليل هرگز جبر لازم نمىآيد .
جمله « و * ( هُوَ يُدْعى إِلَى الإِسْلامِ ) * » اشاره به اين است كه دعوت پيامبر ص متضمن سلامت دنيا و آخرت و نجات انسانها است ، با اينحال چگونه انسان تيشه بر ريشه سعادت خويش مىزند ؟
تعبير به * ( مَنْ أَظْلَمُ ) * ( چه كسى ستمكارتر است . . . ) پانزده بار در قرآن مجيد تكرار شده كه آيه مورد بحث آخرين آنها است ، گرچه موارد آنها ظاهرا
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 81
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨١