در حديث ديگرى از امير مؤمنان على ع آمده است :
فالذين يحملون العرش ، هم العلماء ، الذين حملهم اللَّه علمه
: « حاملان عرش ، علما و دانشمندانى هستند كه خداوند علم خود را به آنها تعليم فرمود » ! ( 1 ) .
و در حديث ديگرى از امام على بن موسى الرضا ع مىخوانيم :
العرش ليس هو اللَّه و العرش اسم علم و قدرة
: « عرش خدا نيست ، بلكه نام علم و قدرت او است » ( 2 ) .
از اين احاديث به خوبى استفاده مىشود كه عرش علاوه بر تفسيرى كه سابقا گفتيم تفسير ديگرى نيز دارد و آن « صفات خدا » صفاتى همچون « علم » و « قدرت » است ، و بنا بر اين حاملان عرش الهى حاملان علم اويند ، و هر قدر انسان يا فرشتگان علم بيشترى داشته باشند سهم بيشترى در حمل اين عرش عظيم دارند ! .
و به اين ترتيب اين حقيقت روشنتر مىشود كه عرش به معنى يك تخت جسمانى شبيه تختهاى سلطنتى نيست ، بلكه هر گاه در مورد خداوند به كار مىرود معانى كنايى مختلفى دارد .
2 - مقام على ( ع ) و شيعيان او
در روايات متعددى آمده كه آيه * ( فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَه بِيَمِينِه . . . ) * در باره على ع است يا در باره على ع و شيعيان او ( 3 ) .
اين در واقع از قبيل ذكر مصاديق روشن است ، بىآنكه مفهوم آيه را محدود كند .
هامش
( 1 ) « نور الثقلين » جلد 5 صفحه 405 ( حديث 26 ) .
( 2 ) همان مدرك حديث 27 .
( 3 ) « تفسير الميزان » جلد 20 صفحه 66 .