نه تنها اعمال مخفيانه انسانها كه صفات و روحيات و خلقيات و نيتها همه برملا مىگردد ، و اين حادثه اى است عظيم ، و به گفته بعضى از مفسران : عظيمتر از متلاشى شدن كوهها و شكافتن كرات آسمان ! روز رسوايى بزرگ بدكاران و سربلندى بىنظير مؤمنان ، روزى است كه انسان عريان از نظر اعمال و اسرار درون در آن صحنه ظاهر مىشود آرى آن روز هيچ چيز از وجود ما پنهان نمىماند .
و نيز ممكن است اشاره به احاطه علمى خداوند بر همه چيز در آن روز باشد ، ولى تفسير اول مناسبتر است .
و لذا به دنبال آن مىگويد : « اما كسى كه نامه اعمالش به دست راست او داده شده از فرط خوشحالى فرياد مىزند كه بيائيد و بگيريد نامه اعمال مرا و بخوانيد » ( * ( فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَه بِيَمِينِه فَيَقُولُ هاؤُمُ اقْرَؤُا كِتابِيَه ) * ) ( 1 ) .
گويى از خوشحالى در پوست نمىگنجد و از اينهمه نعمت و توفيق و هدايتى كه خدا به او داده تمام ذرات وجودش شاكر است و فرياد « الْحَمْدُ لِلَّه » سرمىدهد .
سپس بزرگترين افتخار خود را در اين كلمه خلاصه كرده ، مىگويد :
هامش
( 1 ) « هاؤم » به گفته ارباب لغت به معنى « بگيريد » مىباشد ، اگر مخاطب جمع مردان باشد « هاؤم » گفته مىشود ، و اگر جمع زنان « هاؤن » و اگر مفرد مذكر باشد « هاء » ( به فتح ) و اگر مفرد مؤنث باشد « هاء » ( به كسر ) و براى تثنيه « هاؤما » گفته مىشود ، راغب در مفردات مىگويد : « هاء » در معنى گرفتن به كار مىرود ، و « هات » در معنى دادن .