همانگونه كه آنها حق دارند مهر زنانشان را كه از آنها جدا شده و به اسلام پيوستهاند مطالبه كنند « ( * ( وَسْئَلُوا ما أَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْئَلُوا ما أَنْفَقُوا ) * ) .
و اين مقتضاى عدالت و احترام به حقوق متقابل است .
و در پايان آيه به عنوان تاكيد بر آنچه گذشت مىفرمايد : « اينها حكم الهى است كه در ميان شما حكم مىكند و خداوند دانا و حكيم است » ( * ( ذلِكُمْ حُكْمُ اللَّه يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ وَاللَّه عَلِيمٌ حَكِيمٌ ) * ) .
احكامى است كه همه از علم الهى سرچشمه گرفته ، و آميخته با حكمت است و حقوق همه افراد در آن در نظر گرفته شده ، و با اصل عدالت و قسط اسلامى كاملا هماهنگ است ، و توجه به اين حقيقت كه همه از سوى خدا است بزرگترين ضمانت اجرايى براى اين احكام محسوب مىشود .
در دومين و آخرين آيه مورد بحث در ادامه همين سخن مىفرمايد : « اگر بعضى از همسران شما از دست شما رفتند ، اسلام را رها كرده به كفار پيوستند سپس شما در جنگى بر آنها پيروز شديد و غنائمى به دست آورديد ، به كسانى كه همسران خود را از دست دادهاند همانند مهرى را كه پرداختهاند از غنائم بپردازيد » ( * ( وَإِنْ فاتَكُمْ شَيْءٌ مِنْ أَزْواجِكُمْ إِلَى الْكُفَّارِ فَعاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْواجُهُمْ مِثْلَ ما أَنْفَقُوا ) * ) .
طبق آيه گذشته مسلمانان مىتوانستند مهر اين گونه زنان را از كفار بگيرند همانگونه كه آنها حق داشتند مهر همسرانشان را كه به اسلام پيوسته و به مدينه هجرت كردهاند از مسلمانان دريافت دارند .
ولى طبق بعضى از روايات در عين اينكه مسلمانان به اين حكم عادلانه عمل كردند مشركان مكه سر باز زدند ، لذا دستور داده شد براى عدم تضييع حق اين
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 41
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤١