* ( تُتْلى عَلَيْه آياتُنا قالَ أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ ) * ) .
و با اين بهانه و اين برچسب زشت از آيات خداوند فاصله مىگيرد ، و آنها را به دست فراموشى مىسپرد ، و ديگران را نيز اغوا مىكند ، و به همين دليل نبايد از چنين افرادى اطاعت و پيروى كرد ، و اين تكميلى است بر نهى از اطاعت اين گونه افراد .
آخرين آيه مورد بحث از يكى از مجازاتهاى اين گروه پرده برداشته ، مىافزايد : « به زودى بر بينى و خرطوم او علامت و داغ ننگ مىنهيم » ! ( * ( سَنَسِمُه عَلَى الْخُرْطُومِ ) * ) .
اين تعبيرى است گويا و رسا بر نهايت ذليل ساختن آنها ، زيرا « اولا » تعبير به « خرطوم » بينى كه تنها در مورد خوك و فيل گفته مىشود تحقير روشنى براى آنها است ، و « ثانيا » بينى در لغت عرب معمولا كنايه از بزرگى و عزت است همانگونه كه در فارسى نيز وقتى مىگوئيم بينى او را به خاك بماليد دليل بر اين است كه عزت او را بر باد دهيد « ثالثا » علامت گذاردن مخصوص حيوانات است ، حتى در حيوانات در صورت آنها مخصوصا بر بينى آنها علامتگذارى نمىشود ، و در اسلام نيز اين كار نهى شده است ، همه اينها با بيانى رسا مىگويد :
خداوند اينچنين افراد طغيانگر خودخواه متجاوز سركش را چنان ذليل مىكند و كوس رسوايى آنها را در همه جا به صدا درمىآورد كه عبرت همگان گردند .
و تاريخ اسلام نيز گواه بر اين معنى است كه اين دسته از مخالفان لجوج با پيشرفت اسلام چنان خوار و ذليل شدند كه نظير و مانند نداشت ، و رسوايى در آخرت از آن هم بيشتر است .
بعضى از مفسران گفتهاند كه بيشتر آيات اين سوره ناظر به « وليد بن
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 388
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٨٨