اخلاق رذيله آنها فرموده كه شايد در سرتاسر قرآن شبيه و نظير نداشته باشد ، و به اين ترتيب روشن مىسازد كه مخالفان اسلام و قرآن و مخالفان شخص پيامبر ص چگونه افرادى بودهاند ، افرادى دروغگو ، پست ، عيبجو ، سخنچين ، متجاوز گنهكار ، بىاصل و نسب ، و به راستى از غير چنين افرادى مخالفت با چنان مصلح بزرگى انتظار نمىرود .
در آيه بعد هشدار مىدهد « مبادا به خاطر اينكه آنها داراى مال و فرزندان فراوان هستند در برابر آنها نرم و تسليم شوى ، و از آنها اطاعت كنى » ( * ( أَنْ كانَ ذا مالٍ وَبَنِينَ ) * ) .
بدون شك پيامبر هرگز تسليم نمىشد ، و اين آيات در حقيقت تاكيدى است بر اين معنى ، تا خط مكتبى و روش عملى او بر همه آشكار گردد ، و هيچكس از دوست و دشمن چنين انتظارى نداشته باشد .
بنا بر اين جمله فوق تتمه اى است براى آيه « * ( وَلا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَهِينٍ ) * » ولى بعضى گفتهاند اين آيه در حقيقت بيان علت پيدايش اين صفات است ، يعنى :
غرور ناشى از ثروت و نفرات بسيار آنها را به اين رذائل اخلاقى مىكشاند ، و به همين دليل در بسيارى از ثروتمندان و قدرتمندان بىايمان همه اين صفات ديده مىشود ، ولى لحن آيات با تفسير اول مناسبتر است ، و به همين دليل غالب مفسران نيز آن را برگزيدهاند .
آيه بعد عكس العمل اين گونه افراد را كه داراى چنين صفات پست هستند در برابر آيات الهى نشان مىدهد ، و مىگويد : « هنگامى كه آيات ما بر او خوانده مىشود و مىگويد : اينها افسانههاى خرافى پيشينيان است » ! ( * ( إِذا
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 387
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٨٧