در موقع سخن گفتن به قدرى نافذ الكلمه بود كه همه سكوت اختيار مىكردند و تكان نمىخوردند ، و به هنگامى كه ساكت مىشد آنها به سخن درمىآمدند ، اما نزد او هرگز نزاع و مجادله نمىكردند . . . هر گاه فرد غريب و ناآگاهى با خشونت سخن مىگفت و درخواستى مىكرد تحمل مىنمود ، و به يارانش مىفرمود : هر گاه كسى را ديديد كه حاجتى دارد به او عطا كنيد ، و هرگز كلام كسى را قطع نمىكرد تا سخنش پايان گيرد ( 1 ) .
آرى اگر اين اخلاق كريمه و اين ملكات فاضله نبود آن ملت عقب مانده جاهلى و آن جمع خشن انعطاف ناپذير در آغوش اسلام قرار نمىگرفتند ، و به مصداق « لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ » همه پراكنده مىشدند .
و چه خوب است كه اين اخلاق اسلامى امروز زنده شود و در هر مسلمانى پرتوى از خلق و خوى پيامبر ص باشد .
روايات اسلامى نيز در اين زمينه چه در باره شخص پيامبر ص و چه در باره وظيفه همه مسلمين فراوان است كه در اينجا به چند روايت اشاره مىكنيم :
1 - در حديثى آمده است كه پيامبر ص فرمود : (
انما بعثت لاتمم مكارم الاخلاق
: « من براى اين مبعوث شدهام كه فضائل اخلاقى را تكميل كنم » ( 2 ) .
به اين ترتيب يكى از اهداف اصلى بعثت پيامبر ص همين تكميل اخلاق فضيله است .
2 - در حديث ديگرى از آن حضرت آمده است : ( انما المؤمن ليدرك بحسن خلقه درجة قائم الليل و صائم النهار ) : « مؤمن با حسن خلق خود به درجه كسى مىرسد كه شبها به عبادت مىايستد ، و روزها روزه دار است » ( 3 ) .
هامش
( 1 ) « معانى الاخبار » صفحه 83 ( با كمى تلخيص ) .
( 2 و 3 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 333 .