محتواى سوره قلم
گرچه بعضى از مفسران در « مكى » بودن تمام سوره ترديد كردهاند ، يا معتقدند قسمتى از آن در « مدينه » ، و قسمتى در « مكه » نازل شده ، ولى لحن سوره و محتواى آيات كاملا هماهنگ با سورههاى « مكى » است ، چرا كه بيش از هر چيز بر محور مساله نبوت پيامبر اسلام ص ، و مبارزه با دشمنانى كه او را مجنون مىخواندند ، و دعوت به صبر و استقامت ، و انذار و تهديد مخالفان به عذاب الهى ، دور مىزند .
رويهمرفته مباحث اين سوره را مىتوان در هفت بخش خلاصه كرد :
1 - نخست به ذكر قسمتى از صفات ويژه رسول خدا ص مخصوصا اخلاق برجسته او مىپردازد ، و آن را با قسمتهاى مؤكدى تاكيد مىكند .
2 - سپس قسمتى از صفات زشت و اخلاق نكوهيده دشمنان او را بازگو مىنمايد .
3 - در بخش ديگرى داستان « أَصْحابَ الْجَنَّةِ » كه در حقيقت هشدارى است به مشركان زشت سيرت بيان شده .
4 - در قسمت ديگرى مطالب گوناگونى راجع به قيامت و عذاب كفار در آن روز آمده است .
5 - در بخش ديگرى انذارها و تهديدهايى نسبت به مشركان بازگو شده .
6 - در بخش ديگرى به پيامبر اسلام ص دستور مىدهد كه در برابر دشمنان سرسخت ، استقامت و صبر نشان دهد .
7 - سرانجام در پايان سوره نيز سخن از عظمت قرآن و توطئههاى مختلف