ولى هنگامى كه انسان گوش دارد اما با آن نمىشنود ، و چشم دارد و نمىبيند ، و عقل دارد و نمىانديشد ، اگر تمام پيامبران الهى و كتب آسمانى به سراغ او آيند اثرى ندارد ! در روايتى آمده است كه جمعى در محضر پيغمبر اكرم ص مدح و ستايش از مسلمانى كردند ، رسول خدا ص فرمود :
كيف عقل الرجل ؟ !
: « عقل او چگونه است » ؟
عرض كردند : اى رسول خدا ! ما از تلاش و كوشش او در عبادت و انواع كارهاى خير سؤال مىكنيم ، شما از عقلش سؤال مىفرمائيد ؟
فرمود : (
ان الاحمق يصيب بحمقه اعظم من فجور الفاجر ، و انما يرتفع العباد غدا فى الدرجات ، و ينالون الزلفى من ربهم على قدر عقولهم ! .
« مصيبتى كه از ناحيه حماقت احمق حاصل مىشود بدتر است از فجور فاجران و گناه بدكاران ، خداوند فرداى قيامت مقام بندگان را به مقدار عقل و خرد آنها بالا مىبرد ، و بر اين اساس به قرب خداوند نائل مىگردند » ( 1 ) .
« سحق » ( بر وزن قفل ) در اصل به معنى سائيدن و نرم كردن است ، و به لباس كهنه نيز گفته مىشود ، ولى در اينجا به معنى دورى از رحمت خدا است ، بنا بر اين * ( فَسُحْقاً لأَصْحابِ السَّعِيرِ ) * مفهومش اين است كه دوزخيان از رحمت خدا دور باشند ، و از آنجا كه نفرين خداوند توأم با تحقق خارجى است اين جمله دليل بر اين است كه اين گروه به كلى از رحمت خدا دورند .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 324 .