فرياد وحشتناك و طولانى جهنم برمىخيزد ، و تمام وجود آنها را در وحشت فرو مىبرد .
« شهيق » در اصل به معنى صداى زشت و منكرى همچون صداى الاغ است ، و گاه گفتهاند از ماده « شهوق » به معنى طولانى بودن گرفته شده ( لذا كوه بلند را جبل شاهق مىگويند ) بنا بر اين « شهيق » به معنى ناله طولانى است .
بعضى گفتهاند « زفير » صدايى است كه در گلو مىپيچد ، و « شهيق » صدايى است كه در سينه رفت و آمد مىكند ، و به هر حال اشاره به صداهاى وحشتانگيز و ناراحت كننده است .
سپس براى مجسم ساختن شدت خشم « دوزخ » مىافزايد : « نزديك است از شدت غضب پاره پاره شود » ! ( * ( تَكادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ ) * ) ( 1 ) .
درست همانند ظرف عظيمى كه روى آتش فوق العاده پرحرارتى گذاردهاند و چنان مىجوشد و زير و رو مىشود كه هر زمان بيم متلاشى شدن آن مىرود ، و يا همچون انسان خشمگينى كه مىجوشد و مىخروشد و فرياد مىكشد و نزديك است منفجر گردد ، آرى چنين است منظره دوزخ اين كانون خشم خدا ! سپس ادامه مىدهد : « هر زمان گروهى از كافران در آن افكنده مىشوند نگهبانان دوزخ از روى تعجب و توبيخ از آنها سؤال مىكنند مگر شما رهبر و راهنما نداشتيد ؟ مگر انذاركننده الهى به سراغ شما نيامد » ؟ پس چرا به اين روز سياه افتادهايد ؟ ! ( * ( كُلَّما أُلْقِيَ فِيها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ ) * ) .
هامش
( 1 ) « تميز » به معنى متلاشى شدن و پراكنده گشتن است و در اصل « تتميز » بوده .