حوادث ناگوارى كه گهگاه در زندگى انسانها رخ مىدهد ) در مطالعات دقيقتر روشن مىشود كه آنها نيز اسرار و فلسفههاى دقيق و مهمى دارد ( 1 ) .
اين آيات اشاره روشنى به برهان نظم دارد كه مىگويد : وجود نظم در هر دستگاه نشانه وجود علم و قدرتى در پشت آن دستگاه است ، و گرنه حوادث اتفاقى حساب نشده ، و تصادفهاى كور و كر ، هرگز نمىتواند مبدأ نظام و حساب گردد ، همانگونه كه در حديث معروف مفضل از امام صادق ع آمده است :
ان الاهمال لا ياتى بالصواب ، و التضاد لا ياتى بالنظام :
« مهملكارى هرگز نتيجه درست نمىدهد ، و تضاد مبدأ نظام نمىگردد » ( 2 ) آخرين آيه مورد بحث نظرى به صفحه آسمان افكنده ، و از ستارگان درخشنده و زيبا سخن به ميان آورده : مىگويد : « ما آسمان پائين را با چراغهاى پرفروغى زينت بخشيديم ، و آنها را تيرهايى براى شياطين قرار داديم ، و براى آنها عذاب آتش دوزخ فراهم ساختيم » ( * ( وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَجَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ وَأَعْتَدْنا لَهُمْ عَذابَ السَّعِيرِ ) * ) .
يك نگاه به آسمان در يك شب تاريك و پرستاره ، و توجه به آن عوالم رؤيايى دوردست ، و تصور نظامهايى كه بر آنها حاكم است ، و دقت در زيبايى و ظرافت و عظمت و سكوت اسرارآميز و پر ابهتى كه بر آنها سايه افكنده ، انسان را در جهانى مملو از عرفان و نور حق وارد مىكند ، و در عوالمى از عشق پروردگار سير مىدهد كه با هيچ زبانى قابل توصيف نيست .
اين آيه بار ديگر اين حقيقت را تاكيد مىكند كه تمام ستارگانى كه ما
هامش
( 1 ) شرح اين مطلب را در مباحث « اثبات وجود خدا » در پاسخ به دلائل ماديين در زمينه « آفات و بلاها » ذكر كردهايم ، به كتاب « آفريدگار جهان » مراجعه كنيد .
( 2 ) « بحار الانوار » جلد 3 صفحه 63 .