: « آنها را امر به معروف و نهى از منكر مىكنى ، اگر از تو پذيرفتند آنها را از آتش دوزخ حفظ كرده اى ، و اگر نپذيرفتند وظيفه خود را انجام داده اى » ( 1 ) .
و در حديث جامع و جالب ديگرى از رسول خدا ص آمده است :
الا كلكم راع ، و كلكم مسئول عن رعيته ، فالامير على الناس راع ، و هو مسئول عن رعيته ، و الرجل راع على اهل بيته ، و هو مسئول عنهم ، فالمرأة راعية على اهل بيت بعلها و ولده ، و هى مسئولة عنهم ، الا فكلكم راع ، و كلكم مسئول عن رعيته :
« بدانيد همه شما نگهبانيد ، و همه در برابر كسانى كه مامور نگهبانى آنها هستيد مسئوليد ، امير و رئيس حكومت اسلامى نگهبان مردم است و در برابر آنها مسئول است ، مرد نگهبان خانواده خويش است و در مقابل آنها مسئول ، زن نيز نگهبان خانواده شوهر و فرزندان است و در برابر آنها مسئول مىباشد ، بدانيد همه شما نگهبانيد و همه شما در برابر كسانى كه مامور نگهبانى آنها هستيد مسئوليد ! ( 2 ) اين بحث دامنه دار را با حديثى از امير مؤمنان على ع پايان مىدهيم ، امام ع در تفسير آيه فوق فرمود :
علموا انفسكم و اهليكم الخير ، و ادبوهم
« منظور اين است كه خود و خانواده خويش را نيكى بياموزيد و آنها را ادب كنيد » ( 3 ) .
2 - توبه درى به سوى رحمت خدا
بسيار مىشود كه از انسان - مخصوصا در آغاز تربيت و سير و سلوك الى اللَّه -
هامش
( 1 ) « نور الثقلين » جلد 5 صفحه 372 .
( 2 ) « مجموعه ورام » جلد اول صفحه 6 .
( 3 ) « در المنثور » جلد 6 صفحه 244