مىنشينم و تقوا پيشه مىكنم و ذكر « لا حول و لا قوة الا باللَّه » مىگويم تا از آنجا كه گمان ندارم به من روزى مىرسد ، نه هرگز مفهوم آيه چنين نيست ، هدف تقوى و پرهيزكارى توأم با تلاش و كوشش است ، اگر با اين حال درها به روى انسان بسته شد خداوند گشودن آنها را تضمين فرموده است .
و لذا در حديثى مىخوانيم كه يكى از ياران امام صادق ع « عمر بن مسلم » مدتى خدمتش نيامد ، حضرت جوياى حال او شد ، عرض كردند : او تجارت را ترك گفته ، و رو به عبادت آورده ، فرمود : واى بر او
ا ما علم ان تارك الطلب لا يستجاب له
: « آيا نمىداند كسى كه تلاش و طلب روزى را ترك گويد دعايش مستجاب نمىشود » .
سپس افزود : « جمعى از ياران رسول خدا ص وقتى آيه * ( وَمَنْ يَتَّقِ اللَّه يَجْعَلْ لَه مَخْرَجاً وَيَرْزُقْه مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ ) * » نازل شد درها را به روى خود بستند ، و رو به عبادت آوردند و گفتند : « خداوند روزى ما را عهده دار شده » ! اين جريان به گوش پيامبر ص رسيد ، كسى را نزد آنها فرستاد كه چرا چنين كردهايد ؟ گفتند : اى رسول خدا ! چون خداوند روزى ما را تكفل كرده و ما مشغول عبادت شديم ، پيامبر ص فرمود :
انه من فعل ذلك لم يستجب له ، عليكم بالطلب !
: « هر كس چنين كند دعايش مستجاب نمىشود ، بر شما باد كه تلاش و طلب كنيد » ( 1 ) .
2 - روح توكل
منظور از توكل بر خدا ، اين است كه انسان تلاشگر كار خود را به او واگذارد و حل مشكلات خويش را از او بخواهد ، خدايى كه از تمام نيازهاى او آگاه است ، خدايى كه نسبت به او ، رحيم و مهربان است ، و خدايى كه قدرت
هامش
( 1 ) « كافى » طبق نقل « نور الثقلين » جلد 5 صفحه 354 ( حديث 35 )