و عاطفى مناسب ندارند ، از سوى ديگر بالآخره هر دو مسلمانند و متعلق به يك جامعه ، و جدايى توأم با مخاصمه و امور ناشايست نه تنها در خود آنها اثر مىگذارد كه در فاميل دو طرف هم اثرات زيانبارى دارد ، و گاه زمينه همكاريهاى آنها را در آينده به كلى بر باد مىدهد .
راستى چه خوب است كه نه فقط در زندگى زناشويى ، بلكه در هر گونه دوستى و برنامه مشترك ، انسان تا آنجا كه مىتواند به همكارى شايسته ادامه دهد و هر گاه نتوانست به طرز شايسته جدا شود كه « جدايى شايسته » نيز خود نوعى پيروزى و موفقيت براى طرفين است ! از آنچه كه گفتيم معلوم شد كه « امساك به معروف » و « جدايى به معروف » معنى وسيعى دارد كه هر گونه شرائط واجب و مستحبّ و برنامههاى اخلاقى را دربر مىگيرد و مجموعه اى از آداب اسلامى و اخلاقى را در ذهن مجسم مىكند . سپس به دومين حكم اشاره كرده مىافزايد : هنگام طلاق و جدايى ، دو مرد عادل از خودتان ( از مسلمانان ) را شاهد بگيريد ( * ( وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ ) * ) .
تا اگر در آينده اختلافى روى دهد ، هيچيك از طرفين ، نتوانند واقعيتها را انكار كنند .
بعضى از مفسران ، احتمال دادهاند كه شاهد گرفتن ، هم در مورد طلاق است و هم در مورد رجوع ، ولى از آنجا كه شاهد گرفتن به هنگام رجوع ، بلكه به هنگام تزويج ، قطعا واجب نيست ، بنا بر اين اگر فرضا آيه فوق رجوع را هم شامل شود ، در اين مورد يك دستور مستحبّ است .
و در سومين دستور ، وظيفه شهود را چنين بيان مىكند : « شهادت را براى خدا برپا داريد » ( * ( وَأَقِيمُوا الشَّهادَةَ لِلَّه ) * ) .
مبادا تمايل قلبى شما به يكى از دو طرف ، مانع شهادت به حق باشد ، بايد
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 233
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٣٣