به اين ترتيب افراد با ايمان در عين قاطعيت در حفظ اصول اعتقادى خويش ، و عدم تسليم در مقابل زن و فرزندانى كه آنها را به راه خطا دعوت مىكنند ، بايد تا آنجا كه مىتوانند در تمام مراحل از محبت و عفو و گذشت دريغ ندارند كه همه اينها وسيله اى است براى تربيت و باز گرداندن آنان به خط اطاعت خداوند .
در آيه بعد به يك اصل كلى ديگر در مورد اموال و فرزندان اشاره كرده ، مىفرمايد : « اموال و اولاد شما ، وسيله آزمايش شما هستند » ( ما أَمْوالُكُمْ وَأَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ ) .
و اگر در اين ميدان آزمايش ، از عهده برآئيد ، « اجر و پاداش عظيم نزد خداوند ( از آن شما ) خواهد بود » ( اللَّه عِنْدَه أَجْرٌ عَظِيمٌ ) .
در آيه گذشته تنها سخن از عداوت « بعضى » از همسران و فرزندان نسبت به انسان بود كه او را از راه اطاعت خدا منحرف ساخته ، به گناه ، و گاهى به كفر مىكشانند ، ولى در اينجا سخن از « همه » فرزندان و اموال است كه وسيله آزمايش انسانند .
در واقع خداوند براى تربيت انسان ، دائما او را در كورههاى داغ امتحان قرار مىدهد ، و با امور مختلفى او را مىآزمايد ، اما اين دو ( اموال و فرزندان ) از مهمترين وسائل امتحان او را تشكيل مىدهند ، چرا كه جاذبه اموال از يك سو و عشق و علاقه به فرزندان از سوى ديگر ، چنان كشش نيرومندى در انسان ايجاد مىكند كه در مواردى كه رضاى خدا از رضاى آنها جدا مىشود ، انسان سخت در فشار قرار مىگيرد .
تعبير به « انما » كه معمولا براى حصر آورده مىشود نشان مىدهد كه اين دو موضوع ، بيش از هر چيز ديگر وسيله امتحان است ، و به همين دليل در روايتى از امير مؤمنان على ع مىخوانيم كه فرمود :
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 206
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠٦