بنا بر اين كسى نمىتواند به اين بهانه كه تمام مصائب از سوى خدا است در مقابل ظالمان سكوت كرده ، به مبارزه برنخيزد ، و نيز نمىتواند به اين بهانه دست از مبارزه با بيماريها و آفات و مبارزه با فقر و جهل بردارد .
البته در اينجا نكته ديگرى نيز وجود دارد و آن اينكه حتى در مصائبى كه خود انسان در آن نقشى دارد تاثير اين اسباب از ناحيه خداوند و به اذن و فرمان او است كه اگر او اراده كند هر سببى بىرنگ و بىاثر مىشود .
سپس در دنباله آيه به مؤمنان بشارت مىدهد كه « هر كس به خدا ايمان آورد ، خدا قلبش را هدايت مىكند » ( آن چنان كه در برابر مصائب زانو نزند ، مايوس نشود جزع و بيتابى نكند ) ( * ( وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّه يَهْدِ قَلْبَه ) * ) .
اين هدايت الهى هنگامى كه به سراغ انسان آيد در نعمتها شاكر باشد و در مصيبتها صابر ، و در برابر قضاى الهى تسليم .
البته هدايت قلبى معنى وسيعى دارد كه « صبر » و « شكر » و « رضا » و « تسليم » و « گفتن إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ » هر كدام يكى از شاخههاى آن است ، و اينكه بعضى از مفسران خصوص يكى از اين موضوعات را نقل كردهاند در حقيقت تمام مفهوم آيه نيست بلكه بيان مصداق روشن است ، و در پايان آيه مىفرمايد : « خداوند به همه چيز دانا است » ( * ( وَاللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ) * ) .
اين تعبير مىتواند اشاره اجمالى به فلسفه مصائب و بلاها باشد كه خداوند روى علم و آگاهى بىپايانش براى تربيت بندگان و اعلام بيدارباش و مبارزه با هر گونه غرور و غفلت گهگاه در زندگانى آنها مصائبى ايجاد مىكند ، تا به خواب فرو نروند و موقعيت خويش را در دنيا فراموش نكنند ، و دست به طغيان و سركشى نزنند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 199
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٩