در برابر آنها مؤمن به جايى نمىرسد ، و به اين ترتيب رابطه اين آيات با آيات گذشته روشن مىشود .
نخست مىفرمايد : « هيچ مصيبتى رخ نمىدهد مگر به اذن خدا » ( * ( ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّه ) * ) .
بدون شك همه حوادث اين عالم به اذن خدا است ، چرا كه به مقتضاى « توحيد افعالى » در تمام عالم هستى چيزى بدون اراده حق تحقق نمىيابد ، ولى از آنجا كه مصائب هميشه به صورت يك علامت استفهام در اذهان جاى داشته بالخصوص روى آن تكيه شده است .
البته منظور از اذن در اينجا همان اراده تكوينى خداوند است ، نه اراده تشريعى .
در اينجا سؤال مهمى مطرح است و آن اينكه : بسيارى از اين مصائب به وسيله ظلم ظالمان و اراده جباران رخ مىدهد ، و يا اينكه خود انسان بر اثر كوتاهى و ندانم كارى ، و يا ارتكاب خلاف ، گرفتار آن مىشود ، آيا اينها همه به اذن خدا است ؟ ! در پاسخ اين سؤال بايد گفت از مجموع آياتى كه در باره مصائب در قرآن مجيد آمده است برمىآيد كه مصائب بر دوگونه است : مصائبى كه با طبيعت زندگى انسان سرشته شده ، و اراده بشر كمترين تاثيرى در آن ندارد ، مانند مرگ و مير و قسمتى از حوادث دردناك طبيعى .
دوم مصائبى كه انسان به نحوى در آن نقشى داشته است .
قرآن در باره دسته اول مىگويد همه به اذن خدا روى مىدهد ، و در باره قسم دوم مىگويد به خاطر اعمال خودتان دامانتان را مىگيرد ( 1 ) !
هامش
( 1 ) مراجعه به آيات 22 سوره حديد و 30 شورى و 165 آل عمران اين مطلب را كاملا روشن مىكند ، شرح بيشتر در اين زمينه در جلد 23 ذيل آيات سوره حديد آمده است .