آيه بعد به توصيف روز قيامت پرداخته چنين مىگويد : « اين بعث و نشور و حساب و جزا در روزى خواهد بود كه شما را در آن روز اجتماع ، گردآورى مىكند » ( * ( يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ) * ) ( 1 ) .
آرى يكى از نامهاى قيامت « * ( لِيَوْمِ الْجَمْعِ ) * » است كه در آيات قرآن با تعبيرهاى مختلف كرارا به آن اشاره شده است ، از جمله در آيه 49 و 50 سوره واقعه مىخوانيم : قُلْ إِنَّ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ لَمَجْمُوعُونَ إِلى مِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ :
« بگو تمام اولين و آخرين در ميعاد روز معينى جمع مىشوند » و از آن به خوبى استفاده مىشود كه رستاخيز همه انسانها در يك روز است .
سپس مىافزايد : « آن روز ، روز تغابن است » ( * ( ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ ) * ) .
روزى است كه « غابن » ( برنده ) و « مغبون » ( بازنده ) شناخته مىشوند ، روزى كه روشن مىشود چه كسانى در تجارت خود در عالم دنيا گرفتار غبن و زيان و خسران شدهاند ؟
روزى است كه جهنميان جايگاه خالى خود را در بهشت مىبينند ، و تاسف مىخورند ، و بهشتيان جاى خالى خود را در دوزخ مىبينند و خوشحال مىشوند ، زيرا در حديث آمده است كه هر انسانى جايگاهى در بهشت ، و جايگاهى در دوزخ دارد ، هر گاه به بهشت برود جايگاه دوزخيش به دوزخيان واگذار مىشود ، و هر گاه به جهنم برود جايگاه بهشتيش به بهشتيان » ( 2 ) و تعبير به « ارث » در آيات قرآن در اين مورد احتمالا ناظر به همين مطلب است .
به اين ترتيب يكى ديگر از نامهاى قيامت « * ( يَوْمُ التَّغابُنِ ) * » روز ظهور
هامش
( 1 ) * ( يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ ) * ممكن است متعلق به « لتبعثن » يا جمله « لتنبؤن » يا « خبير » بوده باشد ، اين احتمال نيز داده شده كه متعلق به جمله محذوفى مانند « اذكر » باشد ، ولى احتمال اخير بعيد به نظر مىرسد ، بلكه مناسب يكى از احتمالات قبل است .
( 2 ) « نور الثقلين » جلد 3 صفحه 532 .