مورد بحث منظور همان معنى اول است .
از بعضى از كلمات لغويين نيز استفاده مىشود كه اين ماده به معنى اخبار به طور مطلق نيز آمده است ( 1 ) هر چند از موارد استعمال اين لغت و كلمات مفسران ، استفاده مىشود كه اين واژه با مفهوم دروغ آميخته است ، و لذا گفتهاند « هر چيز كنيه اى دارد و » زعم « كنيه دروغ است » .
به هر حال قرآن در تعقيب اين سخن ، به پيامبر اسلام ص دستور مىدهد :
« بگو : آرى به پروردگارم سوگند همه شما برانگيخته خواهيد شد ، سپس آنچه را عمل كرديد به شما خبر مىدهند ، و اين براى خداوند آسان است » ( * ( قُلْ بَلى وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِما عَمِلْتُمْ وَذلِكَ عَلَى اللَّه يَسِيرٌ ) * ) .
در حقيقت ، نخست با لحن قاطع ، ادعاى بىدليل منكران قيامت را نفى مىكند ، لحنى مؤكد و آميخته با قسم ، كه حكايت از اعتقاد راسخ گوينده يعنى پيامبر دارد ، سپس با جمله و * ( ذلِكَ عَلَى اللَّه يَسِيرٌ ) * بر آن استدلال مىكند ، زيرا مىدانيم مهمترين شبهه منكران معاد ، اين بود كه چگونه استخوانهاى پوسيده و خاك شده به حيات مجدد بازمىگردد ، آيه فوق مىگويد : وقتى كه كار دست خداوند قادر متعال است مشكلى در ميان نخواهد بود ، چرا كه در آغاز آنها را از عدم به وجود آورد و احياى مردگان نسبت به آن ساده تر است بلكه به عقيده بعضى همان سوگند « * ( وَرَبِّي ) * » خود اشاره لطيفى به دليل معاد است ، زيرا « ربوبيت » خداوند ، ايجاب مىكند كه اين حركت تكاملى انسان را در محدوده زندگى بىارزش دنيا ، عقيم نگذارد ، به تعبير ديگر تا مساله معاد را نپذيريم ربوبيت خداوند در مورد انسان و تربيت و تكامل او ، مفهوم نخواهد داشت .
بعضى از مفسران ، جمله و * ( ذلِكَ عَلَى اللَّه يَسِيرٌ ) * را مربوط به خصوص اخبار
هامش
( 1 ) « مجمع البحرين » ماده « زعم » .