بود براى اعلام ورود كاروان و يا سرگرمى و تبليغ كالا در كنار آن .
تعبير به « قائما » نشان مىدهد كه پيامبر ص ايستاده ، خطبه نماز جمعه مىخواند ، چنان كه در حديثى از « جابر بن سمره » نقل شده كه مىگويد :
« هرگز رسول خدا ص را در حال خطبه نشسته نديدم و هر كس بگويد نشسته خطبه مىخواند ، تكذيبش كنيد » ( 1 ) .
و نيز روايت شده كه از « عبد اللَّه بن مسعود » پرسيدند : « آيا پيامبر ص ايستاده خطبه مىخواند » ؟ گفت : مگر نشنيده اى كه خداوند مىگويد :
* ( وَتَرَكُوكَ قائِماً ) * : « تو را در حالى كه ايستاده بودى رها كردند » ( 2 ) ؟
در تفسير « در المنثور » آمده است كه اولين كسى كه نشسته ، خطبه نماز جمعه خواند ، معاويه بود ( 3 ) !
نكتهها :
1 - نخستين نماز جمعه در اسلام
در بعضى از روايات اسلامى آمده است كه مسلمانان مدينه ، پيش از آنكه پيامبر ص هجرت كند ، با يكديگر صحبت كردند و گفتند : يهود در يك روز هفته اجتماع مىكنند ( روز شنبه ) و نصارى نيز روزى براى اجتماع دارند ( يكشنبه ) خوبست ما هم روزى قرار دهيم و در آن روز جمع شويم و ذكر خدا گوئيم و شكر او را بجا آوريم ، آنها روز قبل از شنبه را كه در آن زمان « يوم العروبه » ناميده مىشد ، براى اين هدف برگزيدند ، و به سراغ
هامش
( 1 و 2 ) مجمع البيان جلد 10 صفحه 286 .
( 3 ) تفسير « در المنثور » جلد 6 صفحه 222 - اين روايت را مفسران ديگر مانند « آلوسى » در « روح المعانى » و « قرطبى » در تفسيرش نقل كردهاند .