اما اينكه چرا روز « جمعه » را به اين نام ناميدهاند ؟ به خاطر اجتماع مردم در اين روز براى نماز است ، و اين مساله تاريخچه اى دارد كه در بحث نكات خواهد آمد .
قابل توجه اينكه در بعضى از روايات اسلامى در مورد نمازهاى روزانه آمده است
اذا اقيمت الصلاة فلا تاتوها و انتم تسعون و أتوها و انتم تمشون و عليكم السكينة
: « هنگامى كه نماز ( نمازهاى يوميه ) برپا شود براى شركت در نماز ندويد ، و با آرامش گام برداريد » ( 1 ) ولى در مورد نماز جمعه آيه فوق مىگويد : فاسعوا ( بشتابيد ) و اين دليل بر اهميت فوق العاده نماز جمعه است .
منظور از « * ( ذِكْرِ اللَّه ) * » در درجه اول « نماز » است ، ولى مىدانيم كه خطبههاى نماز جمعه هم كه آميخته با ذكر خدا است ، در حقيقت بخشى از نماز جمعه است ، بنا بر اين بايد براى شركت در آن نيز تسريع كرد .
در آيه بعد مىافزايد : « هنگامى كه نماز پايان گيرد شما آزاديد در زمين پراكنده شويد و از فضل الهى طلب كنيد ، و خدا را بسيار ياد نمائيد تا رستگار شويد » ( * ( فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّه وَاذْكُرُوا اللَّه كَثِيراً لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ) * ) .
گرچه جمله « * ( ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّه ) * » ( فضل خدا را طلب كنيد ) يا تعبيرات مشابه آن در قرآن مجيد شايد غالبا به معنى طلب روزى و كسب و تجارت آمده است ، ولى روشن است كه مفهوم اين جمله گسترده است و كسب و كار يكى از مصاديق آن است ، لذا بعضى آن را به معنى عيادت مريض ، و زيارت مؤمن ، يا تحصيل علم و دانش تفسير كردهاند ، هر چند منحصر به اينها نيز نمىباشد .
هامش
( 1 ) « روح المعانى » جلد 28 صفحه 90 .