و يا اينكه به جهان پس از مرگ معتقد است اما پرونده اعمال خود را چنان تاريك و سياه مىبيند كه از حضور در آن دادگاه بزرگ سخت بيمناك است .
و از آنجا كه يهود معتقد به معاد و جهان پس از مرگ بودند طبعا علت وحشت آنها از مرگ عامل دوم بود .
تعبير به « ظالمين » مفهوم وسيعى دارد كه تمام اعمال نارواى يهود از كشتن پيامبران بزرگ الهى گرفته ، تا نسبتهاى ناروا به آنها و غصب حقوق و چپاول اموال و غارت سرمايههاى مردم ، و آلوده بودن به انواع مفاسد اخلاقى .
ولى مسلما اين وحشت و اضطراب مشكلى را حل نمىكند ، مرگ شترى است كه بر در خانه همه خوابيده است لذا قرآن مىگويد : « اى پيامبر ! به آنها بگو اين مرگى را كه از آن فرار مىكنيد سرانجام با شما ملاقات خواهد كرد » ( * ( قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْه فَإِنَّه مُلاقِيكُمْ ) * ) .
سپس به سوى كسى كه از پنهان و آشكار با خبر است برده مىشويد و شما را از آنچه انجام مىداديد خبر مىدهد « ( * ( ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * ) .
قانون مرگ از عمومىترين و گسترده ترين قوانين اين عالم است ، انبياء بزرگ الهى و فرشتگان مقربين همه مىميرند ، و جز ذات پاك خداوند در اين جهان باقى نمىماند ، « كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَيَبْقى وَجْه رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَالإِكْرامِ » ( سوره رحمان آيه 26 و 27 ) .
هم مرگ از قوانين مسلم اين عالم است ، و هم حضور در دادگاه عدل خدا و حسابرسى اعمال و هم خداوند از تمام اعمال بندگان دقيقا آگاه است .
بنا بر اين تنها راه براى پايان دادن به اين وحشت ، پاكسازى اعمال ، و
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 118
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١١٨